Grafir 800 hvalveiðimanna á Svalbarða frá í hættu vegna hlýnunnar
Grafir fundust á Svalbarða
Svalbarði er eyja sem tilheyrir Noregi. Á Svalbarða fundust gamlar grafir. Þetta eru grafir hvalveiðimanna frá Evrópu sem voru þar á 17. og 18. öld.
Hlýnun jarðar veldur því að grafirnar eru í hættu. Hitinn gerir það að verkum að líkin í gröfunum rotna hraðar. Stundum skolar sjórinn gröfunum burt.
Á Likneset eru margar grafir að eyðileggjast. Það er vegna breytinga á veðri. Við höfum skrásett grafirnar.
sagði Loktu.
Líkkisturnar eru að leggjast saman.
Þess vegna komast bein og föt í snertingu við set, vatn og súrefni. Þetta gerir það að verkum að fornleifarnar eyðileggjast hraðar.
Niðurbrotið er svo hratt að vísindamenn geta séð merkjanlegar breytingar frá einu ári til annars.
Við eigum í kapphlaupi við tímann um að skrásetja þessar grafir áður en þær hverfa alveg.
Það er enn mikið af upplýsingum sem hægt er að afla,
bætti hún við.
Bein af hvalveiðimönnum á Svalbarða segja okkur mikið
Á Svalbarða eru gamlar grafir. Í gröfunum eru bein af hvalveiðimönnum. Þessir menn lifðu fyrir um 300 til 400 árum. Beinin eru mjög mikilvæg. Þau hjálpa okkur að skilja hvernig fólk í Evrópu lifði þá.
Frá 1985 til 1990 voru grafirnar opnaðar. Vísindamenn fundu mikið af beinum. Elin T. Brøholt er beinafræðingur frá Háskólanum í Osló. Beinafræðingur er sérfræðingur í beinum. Elin rannsakaði beinin.
Rannsóknirnar sýna hvernig hvalveiðimennirnir lifðu. Við vitum meira um heilsu þeirra og hvernig samfélag þeirra var.
Rannsóknirnar sýna að mennirnir komu frá mörgum löndum í Evrópu. Sumir komu frá Vestur-Noregi. Þar borðaði fólk mikið af fiski og öðrum mat úr sjónum.
Fólk hélt að hvalveiðimenn væru fátækir. En það var ekki alltaf rétt. Sumir voru ríkari en aðrir.
Til dæmis voru mennirnir sem voru grafnir á stað sem heitir Likneset hávaxnari en aðrir. Það þýðir að þeir fengu betri mat þegar þeir voru börn. Þeir voru líklega efnaðri en gengur og gerist á þeim tíma.
Hvalveiðar voru erfið vinna
Beinagrindur sýna að hvalveiðar voru mjög erfið vinna fyrir líkamann. Margir hvalveiðimenn fengu ekki nóg að borða og urðu veikir. Margir dóu úr skyrbjúg. Skyrbjúgur er sjúkdómur sem fólk fær ef það fær ekki nóg C-vítamín.
Beinagrindurnar sýna líka að flestir hvalveiðimenn byrjuðu að vinna erfiðisvinnu þegar þeir voru ungir. Þeir notuðu efri hluta líkamans mikið. Það sést á sliti í beinunum.
Sumar breytingar á beinunum eru svipaðar og hjá inúítum. Inúítar notuðu kajaka til að veiða. Þess vegna er líklegt að hvalveiðimenn hafi haft mismunandi verkefni. Sumir reru kannski á kajak eða árabát. Aðrir skutluðu kannski hvölunum.
Grafirnar eru að eyðileggjast hratt. Sumar grafir hafa þegar skolast í burtu með sjónum. Vísindamenn hafa áhyggjur. Þeir eru hræddir um að mikilvægar upplýsingar um söguna glatist að eilífu.
Loktu sagði:
Grafirnar á Svalbarða brotna nú hraðar niður og skolast smám saman á haf út vegna rofs
Þetta snýst um að varðveita þekkingu sem myndi annars hverfa að eilífu, þekkingu sem við getum ekki nálgast annars staðar.
Fornleifafræðingarnir gera allt sem þeir geta til að varðveita það sem eftir er áður en það glatast að eilífu.
Staðreyndir um hlýnun jarðar/loftlagsbreytingar Á ensku uppruni.
Staðreyndirir um hlýnun jarðar/loftlagsbreytingar Á Íslensku
Heimild: Höfundur. Dario Radley, archaeologymag.com 10.Mars 2025. Dario er einn af greinahöfundum veftímaritsins Archaeology News. Hann hóf störf hjá tímaritinu í janúar 2022. Dario skrifar fréttir og greinar um fornleifafræði, mannfræði, steingervingafræði og fleira
Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)
Skráning: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)