Viðskiptakona förgunarblekkinga fyrir dómara vegna ruslfjalls
Sweden’s ‘Queen of Trash’ on trial for dumping mountains of waste
Viðskiptakona förgunarblekkinga dæmd í afpánun
Grein eftir: Anna Lamche. BBC News frá 17. júní 2025
Sænsk viðskiptakona sem kallaði sig Drottninguna af rusli hefur verið dæmd í sex ára fangelsi í einu stærsta umhverfisglæpamáli landsins.
Fariba Vancor, áður þekkt sem Bella Nilsson, var sakfelld fyrir 19 tilvik af „alvarlegu umhverfisbroti“ eftir að sorphirðufyrirtæki hennar Think Pink losaði ólöglega eitraðan úrgang á ýmsum stöðum um alla Svíþjóð.
Fyrrverandi forstjórinn er ein af 10 manns sem hafa verið sakfelldir fyrir umhverfisbrot, þar á meðal fyrrverandi eiginmaður hennar Thomas Nilsson.
Fimm hinna ákærðu fengu fangelsisdóma á bilinu tvö til sex ár og var gert að greiða milljónir punda í skaðabætur til að fjármagna gríðarlega hreinsunaraðgerð.
Talið er að Think Pink hafi verið ábyrgt fyrir því að losa eða grafa um 200.000 tonn af úrgangi í miðhluta Svíþjóðar á árunum 2015 til 2020.
Fyrirtækið var ráðið af sveitarfélögum, byggingafyrirtækjum og einstaklingum til að farga öllu frá byggingarefnum, raftækjum, málmum, plasti, timbri, dekkjum og leikföngum.
Hins vegar, í stað þess að farga úrganginum á löglegan hátt, gróf eða losaði Think Pink hann á stöðum eins og landbúnaðareignum, samkvæmt dómsskjölum.
Saksóknarar héldu því fram að Think Pink – sem varð gjaldþrota árið 2020 þegar Vancor var handtekin – hefði „enga ætlun eða getu til að meðhöndla [úrganginn] í samræmi við umhverfislöggjöf“.
Í úrganginum fundust ýmis efni sem eru skaðleg bæði heilsu manna og umhverfinu, svo sem arsen, blý og kvikasilfur.
Í einu tilviki brann úrgangshaugur frá Think Pink nálægt náttúruverndarsvæði í tvo mánuði eftir að hafa kviknað sjálfkrafa.
Alls voru 11 manns ákærðir í málinu, fimm voru sakfelldir fyrir alvarleg brot og fimm fyrir minni háttar brot. Einn var sýknaður – Leif-Ivan Karlsson, sjónvarpspersónuleiki sem starfaði í markaðshlutverki fyrir Think Pink.
Nokkrum sakborninganna hefur verið bannað að stunda viðskipti í fimm til tíu ár, samkvæmt dómsskjölunum.
Allir sakborningarnir neituðu sakargiftum.
Í gegnum réttarhöldin hélt Vancor því fram að Think Pink hefði „fylgt lögum“ og að öll brot hefðu átt sér stað fyrir mistök, samkvæmt fréttastofu AFP.
Jan Tibbling, verjandi Vancor, sagði við sænska fjölmiðilinn SVT að skjólstæðingur hans myndi áfrýja dómnum.
„Hún telur sig ekki hafa gert neitt rangt“, sagði hann.
Nilssen, fyrrverandi eiginmaður Vancor, mun einnig óska eftir endurskoðun á dómnum, samkvæmt SVT. Lögmaður hans hélt því áður fram að sem forstjóri fyrir 2015 hefði hann ekki verið við stjórn þegar brotin voru framin.
Í dómsskjalinu segir að fimm aðalsakborningarnir verði að greiða „um fjórðung milljarðs króna í skaðabætur til Botkyrka og Västerås sveitarfélaga meðal annarra“ fyrir hreinsunarstarfið, sem felur í sér að fjarlægja fjöll af úrgangi sem hefur verið losaður sem og að afmenga svæðin.
Málinu hefur verið lýst af sænskum fjölmiðlum sem stærsta umhverfisskandalnum í nýlegri sögu landsins.
Árið 2018, áður en rannsókn á starfsháttum Think Pink hófst, er sagt að Vancor hafi unnið virt verðlaun fyrir frumkvöðlastarf sitt.
Hins vegar, samkvæmt SVT, voru urðunarstaðirnir sem fyrirtækið rak í auknum mæli gagnrýndir af íbúum í nágrenninu áður en rannsóknin hófst.
Eitt par, Eva og Willy Nowak, munu fá greiddar skaðabætur eftir að úrgangshaugur nálægt heimili þeirra í Botkyrka kviknaði í og útsetti þau fyrir hættulegum blýgildum, samkvæmt ríkisútvarpinu.
„Maður ætti ekki að geta hent rusli út í náttúruna og grætt á því“, sagði frú Nowak við SVT eftir að dómurinn var kveðinn upp.
„Nú geta þau setið og hugsað um það sem þau hafa gert“, sagði hún.
Heimild: BBC
Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)
Skráði: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)