Filippseyingar þolandi hærra sjávarborð eyju
Pugad, Filippseyjum
Maria Tamayo er götusölukona. Hún býr á eyjunni Pugad á Filippseyjum. Maria vaknar áður en barnabörnin hennar vakna. Hún þarf að ausa sjó út úr húsinu sínu. Það er erfitt verk og hún notar plastfötu til að ausa sjónum út.
Þetta hefur verið rútínan allt frá því að vaxandi sjávarhæð Manílaflóa byrjuðu að gleypa eyjuna – sjö hektara landskika sem er í hættu á að sökkva alveg í kaf.
Að ausa vatni tekur langan tíma.
Þess vegna er ég farin að finna til í fótunum,
sagði þessi 65 ára kona og bætti við að hún gæti varið allt að þremur klukkustundum á dag í þetta verk.
Ég verð að ausa vatninu út áður en barnabörnin mín vakna, annars renna þau á gólfinu.
En það þýðir ekkert … það er samt vatn.
Tamayo er einn af 2.500 íbúum eina þorpsins á Pugad.
Eyjan er ekki sú eina sem er í hættu á strandsvæðum Bulacan.
Hlutar héraðsins sökkva um tæpa 11 sentímetra á ári, sem er hraðast á Filippseyjum, samkvæmt rannsókn undir forystu jarðfræðingsins Mahar Lagmay.
Landið sekkur/sígur hægt og rólega sem er hættulegt.
Þetta segir maður sem heitir Lagmay.
Hvað veldur landsigi/hækkandi sjávarborði?
Fólk notar of mikið af grunnvatni. Jörðin hlýnar líka og þess vegna hækkar sjórinn. Þetta gerir landsigið verra.
Lagmay segir:
Landsigið á Pugad-eyju er frekar hratt. Það eru ekki til sérstakar rannsóknir á þessari litlu eyju. Samt sýna gögn frá svæðum í nágrenninu hvað er að gerast.
Sjórinn hefur mikil áhrif á líf fólks á Pugad-eyju. Það kemur flóð á göturnar að minnsta kosti þrisvar til fjórum sinnum í viku.
Kennslustundum er breytt á hverjum degi. Það fer eftir því hvenær er flóð og fjara. Þetta er gert til að vernda börnin. Þau eiga ekki að veikjast af vatninu í flóðinu.
Fólk hefur hækkað húsin sín og sett á stultur. Þannig haldast gólfin þurr. Fólk sem á litlar búðir notar há borð fyrir vörurnar sínar. Þannig blotna vörurnar ekki. Vatnið getur orðið 1,5 metra hátt þegar það eru mikil flóð.
Ómögulegt að snúa aftur til fyrra horfs
Sjórinn hækkar hratt á Filippseyjum
Sjórinn á Filippseyjum hækkar mjög hratt eða 3 sinnum hraðar en annars staðar í heiminum. Umhverfisráðuneytið á Filippseyjum segir að sjórinn gæti hækkað enn meira.
Karlo Queano er yfirmaður hjá umhverfisráðuneytinu. Hann segir:
Sjórinn hækkar víða um landið. Karlo varar við því að svæði við ströndina gætu farið á kaf. Það gerist ef ekkert verður gert.
Búið er að gera smávegis á sumum stöðum. Til dæmis er bannað að dæla upp grunnvatni á einum stað. En það þarf að gera meira fyrir allt landið.
Ríkisstjórnin er að rannsaka hvað á að gera. Karlo segir að niðurstöður úr rannsókninni komi ekki fyrr en árið 2028.
Jaime Gregorio er þorpsstjóri í þorpinu Pugad. Hann segir:
Ég held að lífið í þorpinu okkar verði aldrei eins aftur vegna loftslagsbreytinga.
Jaime segir að vegirnir séu hækkaðir á 3 ára fresti. Það er gert til að fólk geti búið áfram í þorpinu. En það er erfitt að klára stór verkefni til að minnka flóðahættu. Það er vegna þess að nýtt fólk tekur oft við stjórninni.
Tamayo hefur búið á eyjunni allt sitt líf. Fjölskyldan þarf alltaf að laga sig að sjónum og á fjölskyldan litla peninga.
Fjölskyldan hefur hækkað húsið sitt á hverju ári síðan 2022. Þau nota möl og steypu til að halda húsinu fyrir ofan sjávarmáls. Þetta hefur kostað 200 þúsund pesóa, eða um 3.500 bandaríska dali.
Tamayo segir:
Ég elska þessa eyju mjög mikið. Mamma og pabbi ólu mig upp hérna.
En stundum hugsa ég um að fara vegna flóðanna.
Eiginmaður hennar heitir Rodolfo Tamayo. Hann er sjómaður. Rodolfo segir að þau verði að vera áfram á eyjunni. Það er eina leiðin fyrir þau til að eiga pening fyrir mat.
Rodolfo segir:
Við getum ekki farið neitt annað, við fáum enga vinnu þar.
Við munum svelta.
Lagmay er jarðfræðingur. Hann segir að það sé hægt að laga vandamálið með landrisið. Landris þýðir að landið sígur. Stjórnvöld þurfa að setja reglur um hversu miklu vatni má dæla úr jörðinni.
En það er annað vandamál. Sjórinn hækkar. Lagmay segir að það sé ekki hægt að laga það vandamál nema öll stóru iðnríkin vinni saman. Þau þurfa að minnka losun á gróðurhúsalofttegundum.
Loftslagssjóður Sameinuðu þjóðanna var stofnaður árið 2023. Sjóðurinn á að hjálpa löndum eins og Filippseyjum. Löndin fá hjálp vegna tjóns af völdum loftslagsbreytinga. En sjóðurinn er ekki byrjaður að virka.
Elenida Basug er forstöðumaður loftslagsþjónustu DENR. Elenida segir:
Þetta snýst um loftslagsréttlæti. Við berum litla ábyrgð á loftslagsbreytingum. Samt verðum við fyrir miklu tjóni vegna þeirra.
Tamayo sat á hnjánum í húsinu sínu. Hún sagði að stóru löndin sem menga mest verði að taka ábyrgð. Þau verða að taka ábyrgð á því sem hún og nágrannar hennar upplifa.
Tamayo segir:
Það erum við sem þjáumst. Þau eru rík. Þess vegna getum við ekkert gert.
Hver myndi hlusta þótt við mótmælum?
Skrifað af: Pam Castro – Agence France-Presse. 12, september 2025 | 7:00am
Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)
Skráning: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)