Mjög hlýtt ár á norðurslóð sem endurskilgreinir vetur
Norðurslóð eru oft kallaðar ísskápur heimsins. Norðurslóðir hitna nú 4 sinnum hraðar en áður, segir stofnun sem heitir Noaa.
Norðurslóð
Vísindamenn segja að norðurslóð ásamt norðurskautinu séu að breytast hratt. Þar er meiri rigning og minni ís. Þetta er vegna loftslagsbreytinga með hita á norðurslóðum síðasta ár og hafísinn minnkaði.
Það var mjög heitt á norðurslóð og norðurskautinu frá október 2024 til september 2025. Það hefur ekki verið svona heitt í 125 ár. Þetta er síðan farið var að mæla hitastig á nýjan hátt.
Stofnunin heitir Haf- og loftslagsstofnunin eða NOAA.
Segir:
Síðustu 10 ár hafa verið heitustu 10 árin sem hafa mælst á norðurskautinu.
Norðurslóð hlýnar mjög hratt. Það hlýnar 4 sinnum hraðar en jörðin öll, vegna brennslu jarðefnaeldsneytis, olíu og kola.
Norðurskslóð og norðurskautið er eins og ísskápur fyrir heiminn. Það hjálpar til við að stjórna veðrinu á jörðinni. En nú er þessi ísskápur að breytast vegna hitans.
Breytingar á erfðaefni ísbjarna gætu hjálpað þeim að aðlagast hnattrænni hlýnun, að því er rannsókn leiðir í ljós.
2025 var hafísinn á norðurskautinu minni en hann hefur verið í 47 ár. Þetta er minnsti hafís sem hefur mælst með gervihnöttum.
Gervihnettir hafa mælt hafísinn í 47 ár.
Stofnun sem heitir NOAA sagði frá þessu. NOAA skrifar skýrslu um norðurskautið á hverju ári.
Þetta er nýjasti áfanginn í lengri þróun, en elsti og þykkasti ís svæðisins hefur minnkað um meira en 95% frá níunda áratugnum eftir því sem norðurskautið og norðurslóð verður heitara og blautara.
Þetta ár var metár hvað varðar úrkomu á norðurskautinu.
Mikið af þessu sest ekki sem snjór – snjóþekja í júní á norðurskautinu og norðurslóð í dag er helmingi minni en hún var fyrir sex áratugum.
Núverandi útbreiðsla hafíss á Norðurslóðum er sú minnsta sem mælst hefur
Matthew Langdon Druckenmiller er vísindamaður.
Hann rannsakar norðurslóð og norðurskautið og starfar hjá Háskólanum í Colorado.
Matthew segir:
Þetta ár var það hlýjasta sem við höfum mælt. Það var líka mesta rigningin. Það er ótrúlegt að sjá bæði gerast á sama árinu.
Þetta ár hefur svo sannarlega gefið forsmekkinn að því sem koma skal.
Það er óvenju hlýtt á sumrin. Vísindamenn segja að þetta sé sláandi. Nú er líka óvenju hlýtt á veturna.
Þessi hlýindi hafa áhrif á hafísinn á norðurslóð. Hafísinn vex ekki eins mikið og áður á veturna. Veturinn er kaldasti tími ársins.
Hafísinn hefur verið mjög lítill síðasta mánuðinn. Hann hefur aldrei mælst minni á þessum tíma árs. Þetta gæti þýtt að hafísinn verði líka mjög lítill á næsta ári.
Hafísinn hefur minnkað jafnt og þétt og því miður sjáum við nú rigningu jafnvel að vetri til,“ sagði Druckenmiller.
Við sjáum breytingar í svartasta skammdeginu, þegar við búumst við því að norðurskautið sé kalt.
Allt hugtakið um vetur er að endurskilgreinast á norðurslóð.
Þessar breytingar hafa mikil áhrif á fólk og dýr á norðurslóðum. Það rignir á snjóinn. Þá getur vatnið frosið og búið til ís ofan á snjónum sem verður klakabrynja.
Klakabrynjan gerir dýrum erfitt fyrir að finna næringu. Hún býr líka til hálku. Þess vegna getur verið hættulegt fyrir fólk að ferðast.
Hop jökla getur einnig valdið hættulegum flóðum, eins og sást í Juneau í Alaska á þessu ári.
Hafísinn bráðnar og minnkar. Þá kemur dökkur sjór í ljós. Dökkur sjór drekkur í sig meiri hita frá sólinni. Þess vegna verður jörðin heitari.
Þegar hafís bráðnar hækkar sjórinn ekki. En jöklar eru á landi. Þegar jöklar bráðna rennur vatnið í sjóinn. Þess vegna hækkar sjórinn.
Stofnunin NOAA segir að Grænlandsjökull hafi misst mikið af ís. Grænlandsjökull er risastór jökull. Árið 2025 missti jökullinn 129 milljarða tonna af ís.
Þess vegna hækkar sjórinn. Þetta er hættulegt fyrir borgir sem eru nálægt sjó og verður vandamál fyrir fólk í framtíðinni.
Zack Labe er loftslagsvísindamaður oger sérfræðingur í veðri og breytingum á því. Zack segir:
Þegar norðurslóð hlýnar hefur það áhrif á margt annað.
Sjórinn hækkar. Borgir við ströndina eru ekki tilbúnar fyrir það.
Fiskveiðar á norðurslóð hafa breyst mikið. Þess vegna verður fiskur dýrari.
Norðurslóð eru langt í burtu. Samt hafa breytingar þar áhrif á allan heiminn.
Yfirlýsing frá fjölmiðlinum.
1936 gerði John Scott, sonur hins gengna eiganda og goðsagnakennda ritstjóra Guardian, CP Scott, eitthvað sem var óheyrt fyrir erfingja fjölmiðlaveldis: hann afsalaði sér hlut sínum fyrir almannaheill.
Eftir að hafa erft dagblaðið afsalaði Scott sér öllum fjárhagslegum ávinningi – fyrir utan launin sín – af Guardian (sem var metið á 1 milljón punda á þeim tíma og um 62 milljónir punda í dag) og færði eignarhaldið yfir á hið nýstofnaða Scott Trust. Sjóðurinn myndi þróast til að hafa eitt lykilhlutverk: að tryggja fjárhagslegt og ritstjórnarlegt sjálfstæði Guardian til frambúðar.
Það þýðir að ekki er hægt að kaupa Guardian.
Ekki af einkafjárfestum, ekki af samsteypu og alls ekki af milljarðamæringi sem leitar að pólitísku málgagni.
Sjálfstæði okkar þýðir að við getum sagt það sem við viljum, fjallað um hvern sem við viljum, veitt þeim sem við viljum aðhald og staðið upp á sama tíma og aðrir sitja hjá.
En þetta einstaka líkan þýðir líka að við erum háð lesendum eins og þér frá Íslandi til að hjálpa til við að fjármagna starf okkar.
Ef þú vilt frekar að fréttirnar sem þú lest séu afrakstur ákvarðana blaðamanna og ritstjóra.
Ekki hluthafa eða ofurríkra tæknikarla, þá veistu hvað þú átt að gera.
Heimild. Grein á ensku: Oliver Milman. The Guardian.com
Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)
Skráning: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)