Vísindafólk lýsir áhyggjum af hafís við Suðurskautslandið

Georgina Rannard, Becky Dale og Erwan Rivault skrifuðu þessa grein. Vísindafólk lætur í té gögnin. Þau vinna hjá fréttastofunni BBC News. Þau vita mikið um loftslagsmál. Greinin var skrifuð 16. september 2023.

Vísindafólk segir

hafísinn umhverfis Suðurskautslandið er langt undir öllum fyrri skráðum vetrarviðmiðum, samkvæmt gervihnattagögnum.

Gervihnettir sýna að það er mjög lítið af hafís á Suðurskautslandinu.

Það hefur aldrei verið minni hafís þar á veturna.

Þetta er miðað við allar mælingar sem hafa verið gerðar.

Þetta er nýtt áhyggjuefni fyrir svæði sem eitt sinn virtist ónæmt fyrir hlýnun jarðar.

Þetta er svo langt frá öllu sem við höfum séð áður, það er næstum óskiljanlegt,

segir Walter Meier, sem fylgist með hafís hjá National Snow and Ice Data Center.

Óstöðugt Suðurskautsland gæti haft víðtækar afleiðingar, vara sérfræðingar í heimskautamálum.

Hin gríðarmikla ísbreiða Suðurskautslandsins stjórnar hitastigi jarðar, þar sem hvítt yfirborðið endurkastar orku sólarinnar aftur út í andrúmsloftið og kælir einnig vatnið undir og nálægt því.

Án íssins til að kæla jörðina gæti Suðurskautslandið breyst úr ísskáp jarðar í ofn, að sögn sérfræðinga.

Ísinn sem flýtur á yfirborði Suður-Íshafsins mælist nú minni en 17 milljónir ferkílómetra – það er 1,5 milljónum ferkílómetra minni hafís en meðaltal septembermánaðar og langt undir fyrri vetrarmetlægðum.

Það er svæði af ís sem vantar sem er um það bil fimm sinnum stærra en Bretlandseyjar.

Dr. Meier er ekki bjartsýnn á að hafísinn muni ná sér á strik að verulegu leyti.

Vísindamenn eru enn að reyna að greina alla þá þætti sem leiddu til lítils hafíss á þessu ári – en rannsóknir á þróun á Suðurskautslandinu hafa sögulega verið krefjandi.

Á ári þegar nokkur heimshitastigs- og sjávarhitamet hafa verið slegin, halda sumir vísindamenn því fram að lítið hafísmagn sé mælikvarðinn sem beri að fylgjast með.

Við sjáum hversu miklu viðkvæmari hann er,

segir dr. Robbie Mallett við Manitobaháskóla, sem er með aðsetur á Suðurskautsskaganum.

Þunnur hafís þessa árs hefur gert vinnu teymis hans enn erfiðari, ofan á einangrun, mikla kulda og öfluga vinda.

Það er hætta á að hann brotni af og reki út á haf með okkur á,

segir dr. Mallett.

Hafís myndast að vetri til á meginlandinu (mars til október) áður en hann bráðnar að mestu leyti á sumrin og er hluti af samþættu kerfi sem einnig samanstendur af ísjökum, landfastri ísbreiðu og risastórum íshellum – fljótandi framlengingum á landfastri ísbreiðu sem skaga út frá ströndinni.

Hafísinn virkar sem verndarhjúpur fyrir ísinn sem þekur landið og kemur í veg fyrir að hafið hitni.

Dr. Caroline Holmes hjá British Antarctic Survey útskýrir að áhrif minnkandi hafíss gætu komið í ljós þegar líður á sumarið – þegar hætta er á óstöðvandi keðjuverkun bráðnunar íss.

Þegar meiri hafís hverfur koma dökk svæði hafsins í ljós sem gleypa sólarljós í stað þess að endurkasta því. Það þýðir að varmaorka bætist við vatnið sem aftur bræðir meiri ís. Vísindamenn kalla þetta endurkastshrif íss.

Það gæti bætt miklum hita við jörðina og raskað venjulegu hlutverki Suðurskautslandsins sem stjórnanda á hitastigi jarðar.

Erum við að vekja þennan risa Suðurskautslandsins?

spyr prófessor Martin Siegert, jöklafræðingur við Háskólann í Exeter.

Það yrðu

algjörar hamfarir fyrir heiminn,

segir hann.

Það eru merki um að það sem þegar er að gerast með ísbreiður Suðurskautslandsins sé í verstu sviðsmyndinni af því sem spáð var, segir prófessor Anna Hogg, jarðvísindamaður við Háskólann í Leeds.

Frá tíunda áratugnum hefur tap á landís frá Suðurskautslandinu stuðlað að 7,2 mm hækkun sjávarborðs.

Jafnvel lítils háttar hækkun sjávarborðs getur leitt til hættulega hárra stormflóða sem gætu þurrkað út strandsamfélög. Ef verulegt magn af landís byrjaði að bráðna yrðu áhrifin skelfileg fyrir milljónir manna um allan heim.

Okkur datt aldrei í hug að öfgakennd veðurfyrirbæri gætu átt sér stað þar

Sem sjálfstæð heimsálfa umkringd vatni hefur Suðurskautslandið sitt eigið veður- og loftslagskerfi. Fram til ársins 2016 hafði vetrarhafís Suðurskautslandsins í raun verið að aukast að stærð.

• Hafstraumar á Suðurskautslandinu á barmi hruns
• Hafísinn slær hitamet með skelfilegum afleiðingum fyrir jörðina

En í mars 2022 gekk öfgakennd hitabylgja yfir Austur-Suðurskautslandið og ýtti hitastiginu upp í -10°C þegar það hefði átt að vera nær -50°C.

Þegar ég hóf rannsóknir á Suðurskautslandinu fyrir 30 árum síðan datt okkur aldrei í hug að öfgakennd veðurfyrirbæri gætu átt sér stað þar,

segir prófessor Siegert.

Hafís hefur slegið lágmarksmet að sumri til þrjú af síðustu sjö árum, þar á meðal í febrúar 2023.

Sumir vísindamenn telja jafnvel að þessi lágmarksmet íss gætu bent til þess að grundvallarbreyting sé að eiga sér stað í álfunni – breyting á þeim skilyrðum sem hafa haldið svæðinu einangruðu.

Einangrun Suðurskautslandsins og skortur á sögulegum upplýsingum þýðir að margt er enn óþekkt.

Svæðið er enn

villta vestrið

í vísindalegum skilningi, að sögn dr. Robbie Mallett.

Vísindamenn vita hversu langt hafísinn nær en ekki, til dæmis, hversu þykkur hann er.

Að leysa þá gátu gæti gjörbreytt loftslagslíkönum fyrir svæðið.

Í vísindastöðinni Rothera notar dr. Mallett ratsjármælitæki til að rannsaka þykkt hafíss fyrir alþjóðlegt rannsóknarverkefni sem kallast Defiant.

Hann og aðrir vísindamenn eru enn að reyna að greina orsakir þess að vetrarísinn hverfur.

Það er möguleiki á að þetta sé mjög óvenjuleg birtingarmynd náttúrulegs breytileika,

segir hann, sem þýðir að margir náttúrulegir þættir gætu hafa safnast upp og haft samtímis áhrif á svæðið.

Vísindamenn telja að met hlýnun sjávar á þessu ári sé líklega þáttur sem stuðlar að þessu – heitur sjór frýs ekki.

Einnig kunna að hafa orðið breytingar á hafstraumum og vindum sem hafa áhrif á hitastig á Suðurskautslandinu.

Veðurfyrirbærið El Niño, sem nú er að myndast í Kyrrahafi, gæti einnig átt smávægilegan þátt í minnkandi hafís, þótt það sé enn veikt.

Dr. Mallett segir að það séu

mjög, mjög góðar ástæður til að hafa áhyggjur.

Þetta er hugsanlega mjög uggvænlegt merki um loftslagsbreytingar á Suðurskautslandinu sem hafa ekki verið til staðar síðastliðin 40 ár. Og það er fyrst að koma fram núna.

---

Heimild: Georgina Rannard, Becky Daleog Erwan Rivault. BBC News, loftslags- og vísindadeild og gagnablaðamennskuteymi.

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)