Norskt sjóeldi skilur eftir saur sem miljónir manna

Sjóeldi

Næringarefni í „fiskiseyru“ í strandsjó jafngilda nú óhreinsuðu skólpi frá landi á stærð við Ástralíu, samkvæmt skýrslu

Noregur er stærsti framleiðandi á sjóeldi á laxi í heiminum. Fiskeldið losar mikið af næringarefnum út í sjóinn. Þessi efni koma úr fiskifóðri. Ný skýrsla frá Sunstone Institute sýnir þetta.

Fiskeldi og mengun í Skotlandi

Í skýrslunni stendur að mengunin frá ssjóeldi sé jafn mikil og óhreinsað skólp frá milljónum manna. Skólp er kúkur og piss frá fólki. Þetta getur valdið miklum vexti á þörungum í sjónum. Það er slæmt fyrir lífríkið.

Alexandra Pires Duro skrifaði skýrsluna. Hún segir:

Í Noregi búa 5,5 milljónir manna. Mengunin frá sjóeldi er 3 til 5 sinnum meiri en frá öllum íbúum landsins. Kúkur, óætt fóður og piss frá fiskunum fer allt beint út í sjóinn.

Fiskar í sjóeldi eru í opnum netkvíum í sjónum. Þeir fá næringarríkt fóður. Rannsakendur notuðu gögn frá norskum stofnunum. Þannig reiknuðu þeir út hversu mikið af næringarefnum fer í sjóinn.

Rannsakendur skoðuðu notkun á fóðri í sjóeldi. Notkun á fóðri jókst um 14,6% á 6 árum. Það er vegna þess að fiskeldi hefur aukist.

Þessi aukning veldur mengun. Mengunin kemur frá næringarefnum í fóðrinu. 2025 verður mengunin mjög mikil. Hún verður svipuð og óhreint klóak frá landi á stærð við Ástralíu.

Vandamálið er verst á sumrin. Þá er mest af næringarefnum í sjónum. Náttúran á erfitt með að hreinsa þau upp á sumrin.

Í úrgangi frá fiskum eru næringarefni. Örsmáar plöntur í sjónum borða þessi næringarefni. Þess vegna verður mikið af þörungum í sjónum. Þetta er kallað þörungablómi. Þörungarnir nota allt súrefnið í vatninu.

Firðir eru í sérstakri hættu, sérstaklega langir, mjóir sjávarvíkur með bröttum hlíðum. Næringarefni geta auðveldlega safnast fyrir í fjörðum. Súrefni í fjörðum er þegar að minnka sem hjálpar til við hlýnun jarðar.

Sognefjord er lengsti fjörður í Noregi. Á síðasta ári var gerð rannsókn á firðinum. Rannsóknin sýndi að það var minna súrefni í firðinum.

Af hverju var minna súrefni?

Restin var vegna þess að sjórinn var hlýrri.

Stærsti hlutinn var vegna of mikilla næringarefna. Næringarefnin komu frá sjóeldi og öðrum stöðum.

Harðangursfjörður er næstlengsti fjörður Noregs. Súrefnismagn í djúpum sjó hans hefur einnig minnkað. Fylkisstjórinn í Vestland upplýsti það.

Í mars sögðu yfirvöld nei við 9 umsóknum um sjóeldi. Ástæðan var að fiskeldið væri mikið mengandi.

Tom Pedersen er umhverfisráðgjafi. Hann var sérfræðingur við gerð skýrslu um málið. Hann segir að tölurnar í skýrslunni komi ekki á óvart.

Tom segir:

Við höfum mestar áhyggjur af þörungum og svifi. Þetta deyr og sekkur til botns. Þegar það brotnar niður notar það súrefni.

Hann segir líka:

Þess vegna minnkar súrefnið í firðinum.

Sjávarútvegsráðuneytið í Noregi vildi ekki tala um málið. Það benti á Fiskistofu. Fiskistofa vildi heldur ekki tala um málið.

Krister Hoaas er yfirmaður hjá Seafood Federation. Það eru samtök fyrirtækja í sjóeldi. Hann segir að losun úr fiskeldi sýni hversu mikið af mat er framleitt í Noregi.

Krister segir líka að fyrirtækin séu alltaf að vinna í því að menga minna.

Hann segir:

Það er mikilvægt að skilja á milli þess sem er að gerast núna og þess sem gæti gerst í framtíðinni.

Krister segir líka:

Hafrannsóknastofnunin segir að meira fiskeldi/sjóeldi gæti aukið hættu á mengun á sumum stöðum. En fiskeldið er eins og er í lagi. Náttúran þolir það.

Hann segir að lokum:

Þess vegna þarf að hafa strangar reglur á hverjum stað. En það þýðir ekki að fiskeldið núna sé að eyðileggja firðina.

Ótrúleg fórnfýsi

Árið 1936 gerði John Scott, sonur hins goðsagnakennda ritstjóra og fyrrverandi eiganda Guardian, CP Scott, eitthvað sem var óheyrt fyrir erfingja fjölmiðlaveldis: hann afsalaði sér hlut sínum í þágu almannaheilla.

Eftir að hafa erft dagblaðið afsalaði Scott sér öllum fjárhagslegum ávinningi – fyrir utan launin sín – af Guardian (sem var þá metið á 1 milljón punda og um 62 milljónir punda í dag) og færði eignarhaldið yfir á nýstofnaðan Scott-sjóð. Sjóðurinn myndi þróast og hafa eitt meginhlutverk: að tryggja fjárhagslegt og ritstjórnarlegt sjálfstæði Guardian til frambúðar.

Það þýðir að ekki er hægt að kaupa Guardian. Ekki af einkafjárfestum, ekki af samsteypu og alls ekki af milljarðamæringi sem leitar að pólitísku málgagni. Hér eru því þrjár góðar ástæður til að velja að styðja okkur í dag.

1. Vönduð rannsóknarblaðamennska okkar er aðhaldsafl á tímum þegar hinir ríku og valdamiklu komast upp með sífellt meira.

2. Við erum sjálfstæð og höfum engan milljarðamæring til að stjórna því sem við gerum, þannig að peningarnir þínir fjármagna beint fréttaflutning okkar.

3. Það kostar ekki mikið og tekur skemmri tíma en að lesa þessi skilaboð.

En þetta einstaka rekstrarlíkan þýðir líka að við erum háð lesendum eins og þér frá Íslandi til að hjálpa til við að fjármagna starf okkar. Ef þú vilt frekar að fréttirnar sem þú lest séu afrakstur ákvarðana blaðamanna og ritstjóra en ekki hluthafa eða vellríkra tæknikarla, þá veistu hvað þú átt að gera.

Heimild: The Gurdian

Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)

Skráning: Friðrik Kjartansson

Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)