Video: Við getum ekki galdrað upp vatn
Leiðtogar í sveitarfélögum segja: Það er erfitt að byggja nýjar íbúðir. Það er vegna þess að innviðir eru lélegir og það er ekki nóg vatn.
Video. Lítið vatn í Basingstoke: Kannski verður ekki hægt að byggja 6.000 ný hús
Ríkisstjórnin í Bretlandi vill byggja mörg ný hús. En það er stórt vandamál. Það er ekki nóg vatn í austur- og suðausturhluta Englands.
Það er mikill þurrkur á þessum svæðum. Þetta er annað árið í röð sem það gerist. Umhverfisstofnunin segir að þetta sé mjög slæmt. Það getur skaðað efnahaginn, umhverfið og dýralífið.
Yfirvöld vill byggja flest nýju húsin á þessum svæðum. Þetta eru sömu svæðin þar sem er mikill vatnsskortur. Fólk á þessum svæðum má ekki einu sinni nota garðslöngur. Verkamannaflokkurinn vill líka byggja mikið. Flokkurinn vill byggja 1,5 milljónir nýrra heimila.
Nú þegar er mikið álag á umhverfið í suður- og austurhluta Englands. Á einu svæði eru fenjasvæði að skemmast. Það er vegna þess að of mikið vatn er tekið þaðan. Á öðru svæði þarf að nota gerviaðferðir til að halda vatni í ám.
Sum fyrirtæki sem sjá um vatn segja að það sé ekki nóg vatn fyrir ný hús. Ástandið er slæmt af því að vatnslagnir og annað er gamalt og lélegt.
Video 2: Peak Cluster | Umræður í Westminster Hall | 15. júlí 2026 | Sarah Russell þingmaður
Paul Harvey er leiðtogi bæjarráðs í bænum Basingstoke og Deane. Bæjarráðið á að byggja meira en 1.000 ný hús á ári. Paul segir:
Við getum ekki búið til meira vatn. Það er ekki hægt að byggja svona mörg hús án þess að hafa vatn.
Paul segir líka:
Við létum rannsaka málið. Við vildum vita hvort við hefðum nóg vatn og nógu góða skólphreinsun fyrir nýja íbúa. Niðurstaðan var að við höfum ekki nóg vatn fyrir öll nýju húsin.
Það eru þurrkar í nokkrum sýslum á Englandi. Þetta eru sýslurnar Hampshire, Kent, Hertfordshire, Essex og Cambridgeshire. Þurrkarnir eru vegna loftslagsbreytinga. Þeir eru líka vegna þess að vatnsveitur hafa ekki byggt nógu mikið af mannvirkjum fyrir vatn. Þess vegna er erfitt að byggja fleiri hús á þessum svæðum.
Ali Morse er stefnumótunarstjóri í vatnsmálum hjá Wildlife Trusts. Ali segir:
Það er búið að lýsa yfir þurrkum í helmingi Englands. En það er oft skortur á vatni, jafnvel þótt það séu ekki þurrkar. Þetta er að verða stórt vandamál.
Ali segir líka: Við þurfum að finna meira vatn. Við þurfum líka að nota vatnið betur. Ef við gerum það ekki verður ekki nóg vatn í framtíðinni. Það verður ekki nóg vatn fyrir fólk og náttúru. Margir vita ekki að það er nú þegar of lítið vatn á mörgum stöðum.
Ali segir:
Umhverfisstofnun hefur skoðað málið. Niðurstaðan er að það er ekkert aukavatn í ánum. Þetta á við um þriðjung landsins. Þess vegna er ekki hægt að nota meira vatn fyrir ný hús eða fyrirtæki.
Nálægt bænum Basingstoke er verið að reyna að finna vatn fyrir fólkið sem býr þar. Þetta veldur miklum skaða á náttúrunni. Þar er stórt kalkmýrlendi. Það er eitt af þeim stærstu sem eftir eru í Suður-Englandi. Náttúran þar gæti hrunið og ekki jafnað sig aftur. Þetta segir stofnun sem heitir Natural England. Hún ráðleggur stjórnvöldum.
Ástandið er mjög alvarlegt. Þess vegna hefur Umhverfisstofnun bannað vatnsveitunni South East Water að taka meira vatn. Vatnsveitan má ekki taka meira vatn úr Greywell-krítarvatnslögunum. Vatnsveitan er ekki sammála þessari ákvörðun og hefur kvartað.
Vatnsveitan South East Water lofaði að byggja vatnsleiðslu. Leiðslan átti að flytja vatn frá Surrey Hills til Basingstoke. Hún átti að vera tilbúin fyrir 2030. En vatnsveitan hefur ekki byggt leiðsluna. Fyrst vildu eftirlitsaðilar ekki borga fyrir hana. Það er ekkert sem bendir til þess að þessi mikilvæga leiðsla verði byggð bráðlega.
Í Basingstoke á að byggja fleiri ný hús á hverju ári. Áður átti að byggja 830 hús. Nú á að byggja 1.150 hús.
Í sveitarfélaginu East Hampshire á líka að byggja fleiri hús. Þar átti að byggja 577 hús. Nú á að byggja 1.142 hús. Það er næstum tvöfalt meira.
Sveitarstjórnirnar í Basingstoke og Deane eru ekki sammála um þetta. Natural England og Umhverfisstofnunin eru heldur ekki sammála. Þau segja að það sé ekki nóg vatn fyrir öll þessi nýju hús.
Harvey er stjórnmálamaður. Hann segir:
Áætlanir Verkamannaflokksins eru ekki raunhæfar. Þær hugsa ekki um vatnsskort. Umhverfisstofnunin, Natural England og vatnsveitur segja það sama. Þau segja að það sé ekki víst að það sé nóg vatn til.
Damian Hinds er þingmaður Íhaldsflokksins. Hann segir að það séu alvarlegar spurningar um vatnið. Er nóg vatn fyrir fólkið sem býr þar núna? Sérstaklega þegar það er þurrt. Er nóg vatn fyrir öll nýju húsin?
Damian segir líka:
Vatnskerfið núna getur ekki séð fyrir svona mörgum nýjum húsum. Það þarf að laga vatnskerfið. Það hefur ekki verið gert.
Í Cambridgeshire er líka vandamál. Þar er Umhverfisstofnunin byrjuð að dæla vatni í vatnslindir. Það er gert af því að það er búið að taka of mikið vatn. Samt vilja ráðherrar byggja 150.000 ný hús í Cambridgeshire.
Það er nú þegar of lítið vatn nálægt Cambridge. Í þorpinu Waterbeach búa 5.726 manns. Þar á að byggja 4.500 ný hús. Fólkið í þorpinu má ekki nota garðslöngur.
Umhverfisstofnunin sagði fyrst nei við nýju húsunum. Ástæðan var of lítið vatn og hætta fyrir náttúruna. En svo skipti stofnunin um skoðun. Hún sagði já ef fólk myndi nota vatnið betur í Cambridgeshire.
Nokkrar hugmyndir voru ræddar til að spara vatn. Hér eru nokkrar þeirra:
- Byggingarfyrirtæki eiga að borga. Það er vegna þess að ný hús nota meira vatn.
- Fólk á að spara vatn. Hver einstaklingur má aðeins nota 89 lítra af vatni á dag.
- Fyrirtækið Cambridge Water lofaði að byggja nýja hluti til að safna vatni, til dæmis nýtt uppistöðulón.
- Bændur geta notað landið sitt til að geyma vatn.
En núna eru liðin 2 ár. Byggingarfyrirtækin eru ekki byrjuð að borga. Ekkert fyrirtæki hefur borgað neitt.
Stjórnvöld vilja byggja 150.000 ný heimili og fyrirtæki. En það er ekki nóg vatn fyrir allt þetta fólk og þessi fyrirtæki. Þetta segja þeir sem gagnrýna áætlanirnar.
Sam Davies var áður borgarfulltrúi í Cambridge. Sam segir:
Fólki er sagt að spara vatnið. Til dæmis er sundlaugum lokað vegna vatnsskorts. En á sama tíma er mikill vöxtur í atvinnulífinu. Enginn vill tala um að það sé ekki nóg vatn.
Það á að byggja fleiri gagnaver í Cambridgeshire. Gagnaver nota mjög mikið vatn. Eitt stærsta gagnaver Englands verður byggt þar. Áætlanir um vatnssparnað taka ekki tillit til þessara nýju gagnavera.
Pippa Heylings er þingmaður fyrir Suður-Cambridgeshire. Pippa segir:
Ef við viljum vöxt þá verðum við að leysa vatnsskortinn. Það er aðalatriðið. Fólk var sammála um að vöxturinn yrði að gerast hægt. Fyrst þyrfti að byggja nýtt vatnsflutningskerfi og nýtt lón.
Pippa segir líka:
En núna reyna stjórnvöld að auka vöxtinn hratt. Þau lofa að selja vatnsinneignir. En það eru engar sannanir fyrir því að þetta virki. Það er ekkert eftirlit með þessu. Og þetta kerfi er ekki enn komið í notkun, 2 árum seinna.
Fyrirtækið South East Water sér um vatn á svæðinu Tonbridge og Malling í Kent. Fyrirtækið segir að það sé ekki nóg vatn til staðar. Stjórnvöld vilja byggja 19.000 nýjar íbúðir fyrir 2042 en það er ekki nóg vatn fyrir allar þessar íbúðir.
Matt Boughton er leiðtogi Íhaldsflokksins í bæjarstjórn. Hann segir að það sé ekki ein einföld lausn á þessu vandamáli. Vatnsfyrirtækin hafa ekki fylgst með tímanum. Það hefur verið byggt mikið af húsum síðustu 20 ár. Þess vegna þarf miklu meira vatn núna.
Matt segir líka:
Þú getur borað margar holur til að finna vatn. En ef það er ekkert vatn á jörðinni þá finnur þú ekkert.
Leiðtogar í bæjarstjórn í Basingstoke ætla að funda. Þeir ætla að hitta nýjan forstjóra South East Water í þessari viku. Þeir vilja fá svör. Þeir vilja vita hvenær ný vatnslögn verður byggð. Þeir vilja líka vita fyrir hversu mörg hús vatnið muni duga. Þeir vilja líka funda með húsnæðismálaráðherranum Matthew Pennycook.
Harvey er einn af leiðtogunum. Hann segir að bæjarstjórnin vilji byggja ný hús. En það er ekki hægt að byggja hús ef það er ekki til nóg vatn. Það þarf að setja meiri pening í að laga vatnskerfið.
Hann segir:
Vegir, skólar og heilsugæslur eru mikilvægar. En vatn er mikilvægast af öllu. Peningurinn átti að fara í að byggja nýja vatnslögn. Peningurinn átti líka að fara í að laga hreinsistöðvar. Þá hefði verið hægt að hætta að nota lélega vatnslind. En peningurinn fór í staðinn til hluthafa og stjórnenda. Nú þarf að borga fyrir þetta.
Hann segir líka:
Vatnsveitur voru einkavæddar fyrir mörgum árum. Það þýðir að einkafyrirtæki tóku við þeim. Ríkisstjórnir hafa ekki sinnt þessu í mörg ár. Vatnsveitufyrirtækið er í vandræðum. Eftirlitsaðili vill ekki borga fyrir nýja innviði. Innviðir eru til dæmis lagnir og hreinsistöðvar. Umhverfið þolir heldur ekki að meira vatn sé tekið.
Nick Price er yfirmaður hjá vatnsfyrirtækinu South East Water. Nick segir:
Við skiljum að þetta er mjög mikilvægt mál. Það þarf að tryggja að allir hafi nóg vatn. Það þarf líka að byggja upp lagnir og annað á svæðinu.
Nick segir líka:
Við erum að skoða málið. Við erum að vinna að lausnum. Við viljum minnka áhættuna fyrir fólk og umhverfið. Við viljum gera það eins fljótt og hægt er.
Talsmaður ríkisstjórnarinnar segir: Við munum byggja húsin sem landið þarf. Við erum með sérstakan hóp sem vinnur að þessu. Hópurinn mun passa að það verði nóg vatn fyrir nýju húsin. Við munum líka nýta vatnið betur og við munum byggja nýjar lagnir og uppistöðulón.
Talsmaðurinn segir líka: Vatnsveitufyrirtæki eiga að sjá um að það sé nóg vatn fyrir ný hús. Þau eiga að skipuleggja það. Við vinnum með bæjarfélögum eins og Cambridge og Basingstoke. Við vinnum saman að því að leysa vandamál með vatn.
Ríkisstjórnin varði ákvörðun sína um þróunarfélag í Cambridge. Ríkisstjórnin sagðist enn styðja sérstakt kerfi fyrir vatnsnotkun. Hún sagði að starfsmenn ríkisins tali reglulega við bæjarráðið í Basingstoke. Þeir hlusti á áhyggjur bæjarráðsins.
Heimild: Sandra Laville Fréttaritari í umhverfismálum. Útgefið Sun 2 Aug 2026. The Gurdian
Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)
Skráning: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)
