Video: Grænland gæti verið mikilvægasti staðurinn á jörðinni
2 video neðar í póstinum!
Við teljum okkur alltaf trú um að við verðum komin heim í kvöldmat klukkan sjö … en það gerist aldrei.
Prófessor Liz Bagshaw stiklar á mannbroddum, hlaðin riffli, bakpoka og sprungubjörgunarbúnaði á göngu sinni yfir ísinn.
Ég reyni að halda í við hópinn. Þetta er í fyrsta sinn sem ég nota mannbrodda. Ég hugsa: Það er mjög erfitt að gera rannsóknir á Grænlandi.
Prófessor Bagshaw og vísindateymi hennar eru frá Bristol-háskóla. Í teyminu eru bara konur. Þær þurfa að þola vont veður og þurran mat. Þær gætu líka mætt ísbjörnum. Þær gera þetta allt fyrir vísindin.
Eftir Tom Clarke. Hann er ritstjóri vísinda- og tæknimála.
Grænland er kannski mikilvægasti staðurinn á jörðinni. Það er mikilvægt fyrir hitabylgjur núna og það er mikilvægt fyrir veðrið í framtíðinni.
Íshellan á Grænlandi er mjög stór. Hún er 6 sinnum stærri en Bretland. Vísindamenn frá Bristol-háskóla rannsaka vatnið sem rennur frá jöklunum. Þeir rannsaka bara einn jökul af næstum því 1000 jöklum. Þess vegna gæti vinnan þeirra virst smá í samanburiðinum.
Prófessor Bagshaw segir:
Við þurfum að vita hvernig allir þessir litlu hlutir virka saman. Þannig fáum við heildarmyndina.
Þetta snýst um hversu mikill ís bráðnar og hvernig það breytir sjónum.
Svona er að vinna á Grænlandi.
Hópurinn hennar er einn af mörgum hópum. Hóparnir eru frá háskólum í Bristol, Aberystwyth og Sheffield. Vísindamenn frá Grænlandi eru líka með. Þeir hafa tjaldað við stóra jökla á Grænlandi. Allir þessir hópar vinna saman að verkefni. Verkefnið heitir GRuMPS.
Verkefnið þeirra er að prófa nýjar stöðvar
Stöðvarnar eiga að
hlusta
eftir vatni. Vatnið rennur undir Grænlandsjökli. Stöðvarnar eru svipaðar stöðvum sem fylgjast með jarðskjálftum.
Þetta verkefni er eitt af 25 verkefnum. Bresk stofnun sem heitir Aria styrkir verkefnin. Stofnunin rannsakar og startar nýjum verkefnum.
Öll 25 verkefnin eiga eitt sameiginlegt. Þau nota nýja tækni til að leysa mikilvægt vandamál. Vandamálið er að Grænlandsjökull er að bráðna. Það hefur áhrif á hafstrauma. Hafstraumar flytja hita frá heitum löndum til norðurslóða.
Vísindamenn eru ekki sammála um hafstrauma
Jörðin er að hlýna. Þess vegna eru hafstraumar að veikjast. Hafstraumar eru eins og stórar ár í sjónum. Vísindamenn eru ekki sammála um hversu hratt þeir veikjast.
Hafstraumarnir hafa áhrif á veðrið. Þeir valda hitabylgjum í Evrópu. Þeir gera líka veturinn á Íslandi mildari en í Ameríku.
Vísindamenn vita ekki hvort hafstraumarnir geti stöðvast alveg. Til þess að vita það þurfa þeir að vita meira um vatnið sem kemur frá Grænlandi, vatn úr bráðnun jöklanna.
Video: Af hverju hafa vísindamenn áhyggjur af ísnum á Grænlandi?
Smella á Video-hnapp til að horfa! Grænland og AMOC
Stórt verkefni á Grænlandi
Aria-áætlunin er stórt verkefni. Stærsti hluti verkefnisins heitir GIANT. Í verkefninu er breskt rannsóknarskip sent til Austur-Grænlands. Skipið heitir Sir David Attenborough.
Á Austur-Grænlandi eru mjög stórir jöklar. Mikið af ís og vatni frá jöklunum fer beint í sjóinn. Þetta eru milljarðar tonna af ís og vatni.
Dr. Kelly Hogan stýrir GIANT-verkefninu. Kelly segir:
Grænland bráðnar núna 5 sinnum hraðar en fyrir um 30 árum. Allt þetta vatn fer í Norður-Atlantshafið.
Þessi bráðnun hefur bein áhrif á þann varma sem hafið ber með sér til Vestur-Evrópu.
Bestu líkönin okkar benda til þess að þetta gæti haft alvarleg áhrif á loftslag okkar eða veðurfar í Bretlandi strax árið 2040,
segir Dr Kelly.
Það er of hættulegt að rannsaka jökla á Grænlandi.
Stórir ísjakar geta fallið á vísindamenn. Þess vegna er það hættulegt. En nú er komin lausn. Sir David Attenborough notar ný tæki til að rannsaka jöklana.
Fjarstýrður kafbátur (dróni) setur mæla á jökulinn í sjónum undir jöklinum. Mælarnir mæla hvernig hlýr sjór bræðir jökulinn. Þetta er gert í fyrsta skipti.
Vísindamenn nota drónana, fjarstýrða kafbáta, til að rannsaka jökulinn.
Drónarnir kanni jaðar jökulsins og noti bergmál til þess.
Drónakafbátarnir kanna hafið undir jöklinum. Einn kafbátur heitir
Boaty McBoatface.
Hann er gulur á litinn.
Kafbátarnir skoða breytingar í hafinu vegna þess að vatn rennur frá jöklinum þegar hann bráðnar.
Rannsóknin á Grænlandi mun taka 5 ár.
Hvert verkefni gefur ekki alltaf skýra niðurstöðu en allar niðurstöðurnar saman gefa betri mynd. Þær sýna hvernig og hversu hratt ísinn á Grænlandi bráðnar.
Þessar upplýsingar eru notaðar í loftslagslíkön. Loftslagslíkön eru tölvuforrit sem spá fyrir um veðrið. Upplýsingarnar hjálpa okkur að spá betur fyrir um veðrið. Þær sýna hvernig loftslagsbreytingar hafa áhrif á veðrið núna og í framtíðinni.
ÞAKKARLISTI
Fréttir: Tom Clarke, sá sem sér um fréttir af vísindum og tækni
Myndataka: Dean Massey
Framleiðsla: Jess Breadman, framleiðandi
Klipping: Adam Parris-Long, aðstoðarritstjóri
Myndir: British Antarctic Study, Jamie Anderson
You Tube video eins árs gamalt: Ísinn á Grænlandi bráðnar. Straumhvörf bókstaflega!
Fyrir löngu síðan var ísöld. Þá voru stórir jöklar á norðurhveli jarðar. Þess vegna var minna vatn í sjónum.
Nú er hlýrra á norðurskautinu. Þess vegna bráðnar ísinn á Grænlandi mjög hratt. Mikið vatn fer í sjóinn á hverju ári. Þess vegna hækkar sjórinn.
Þetta hefur mikil áhrif á allan heiminn. Hvernig mun þetta breyta heiminum okkar?
Grænlandsjökull er síðasta minningin um ísöldina. Nú bráðnar jökullinn hraðar en nokkru sinni fyrr. Vísindamenn fylgjast vel með. Þeir hafa áhyggjur af því að þetta geti orðið að stóru vandamáli fyrir allan heiminn.
Heimild: Sky News
Þýðendur: Friðrik Kjartansson og erlendur.is (Málstaður)
Skráning: Friðrik Kjartansson
Yfirlestur: malfridur.is (Málstaður)
